Co sprawdzić przed wierceniem w betonie?
Przed przystąpieniem do wiercenia w betonie warto ustalić jak najwięcej informacji o elemencie, w którym ma być wykonany otwór. Często można je uzyskać bezpośrednio od inwestora lub firmy budowlanej zlecającej pracę, a w innych przypadkach można je odczytać z dokumentacji projektowej. Jednak zdarza się, zwłaszcza w przypadku starszych obiektów, że konieczna jest samodzielna ocena materiału. Co można odczytać z betonu przed wierceniem?
Rodzaj betonu
Rodzaj betonu to podstawowa kwestia, którą trzeba ustalić przed wierceniem, ponieważ ma ona wpływ na wybór narzędzia pracy i siły wiercenia. Do wiercenia w murze czy betonie niezbrojonym można użyć standardowej wiertarki i wierteł widiowych (z węglika spiekanego), jednak przy żelbecie trzeba sięgnąć po ekstremalnie wytrzymałe wiertnice diamentowe lub narzędzia z udarem pneumatycznym. Często już na pierwszy rzut oka można ustalić, czy mamy do czynienia z betonem litym czy bloczkami betonowymi, choć czasami trzeba usunąć wierzchnią warstwę, np. tynk. A jak rozpoznać beton zbrojony? Czasami z elementów wystają końce stalowych prętów lub siatek zbrojeniowych, jednak często trzeba posłużyć się urządzeniem do wykrywania metalu.
Stan betonu
Przed przystąpieniem do pracy należy również zweryfikować jakość betonu. Jest to ważne szczególnie w sytuacji, gdy wykonujemy otwór o dużej średnicy w ścianie nośnej lub starej konstrukcji. Od jakości betonu zależy, czy otwór będzie czysty i dokładny, a otaczające go struktury nie ulegną uszkodzeniu. Innymi słowy, stan betonu wpływa na efekt wykonanych prac i możliwe komplikacje. Aby ocenić jakość materiału, należy dokładnie obejrzeć jego powierzchnię pod kątem:
- pęknięć – należy zwrócić uwagę na ich szerokość, przebieg, umiejscowienie i liczbę;
- odspojeń tynku (tzw. odparzenia tynku), które mogą świadczyć o złym przygotowaniu podłoża;
- kruszenia się powierzchni, co może świadczyć np. o nieprawidłowych proporcjach mieszanki lub korozji betonu;
- przebarwień, które mogą być spowodowane wilgocią.
Stan betonu można sprawdzać różnymi metodami. Oprócz oględzin wykonuje się proste testy, które polegają na zarysowaniu powierzchni gwoździem czy stuknięciu młotkiem (słaby beton łatwo się kruszy). Żeby sprawdzić, czy beton nie jest zawilgocony, wystarczy przyłożyć do elementu kawałek folii. Jeżeli pojawią się krople wilgoci, wówczas może to wskazywać na podwyższony poziom wilgoci, co zwiększa ryzyko niepożądanych uszkodzeń betonu podczas wiercenia i słabszego trzymania kołków.
Przebieg instalacji
W betonie mogą znajdować się nie tylko pręty zbrojeniowe, ale również przewody elektryczne i rury od wody, kanalizacji czy instalacji gazowej. Uszkodzenie ich to duży problem dla użytkowników budynku i dodatkowe koszty, a w przypadku gazu i prądu również zagrożenie dla zdrowia i życia. Przebieg instalacji elektrycznej można wydedukować z położenia osprzętu elektrycznego (łączników, gniazd) oraz znajomości podstawowych zasad prowadzenia przewodów. Z kolei przebieg rur można ocenić po usytuowaniu odbiorników (np. kuchenki gazowej, umywalki), liczników i zaworów odcinających, jednak znacznie pewniejszą metodą jest analiza dokumentacji technicznej. Dla pewności warto również sięgnąć po profesjonalny detektor cyfrowy, który może wykrywać takie elementy jak:
- przewody elektryczne,
- rury metalowe,
- rury z tworzyw sztucznych,
- elementy konstrukcyjne,
- stalowe zbrojenie,
- belki drewniane.
Grubość elementu
Znajomość grubości elementu jest potrzebna do wyboru długości wiertła i narzędzia pracy (np. wiertarka ręczna, wiertnica na statywie). Informacja ta jest niezbędna szczególnie w sytuacji, gdy nie wiercimy na wylot. Jeżeli nie ma dokumentacji technicznej, trzeba zmierzyć element samodzielnie. W przypadku ścian budynków wykonuje się pomiary w otworach okiennych lub drzwiowych. W razie braku możliwości zastosowania tradycyjnych metod pomiarowych wykorzystuje się ultradźwiękowe mierniki, które mierzą grubość betonu, plastiku, drewna, kompozytów i innych materiałów.
Nośność elementu
W przypadku budynków bardzo ważne jest określenie, czy mamy do czynienia ze ścianą nośną czy działową. Ingerencja w ściany nośne może osłabić konstrukcję budynku, dlatego może wymagać zgody zarządcy budynku, a także dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę. Jak sprawdzić, czy ściana wewnętrzna jest nośna czy działowa? Najlepiej zajrzeć do dokumentacji projektowej budynku lub skonsultować się z inżynierem budowlanym. Ponadto ściany nośne są grubsze od ścian działowych, co można sprawdzić po zmierzeniu głębokości otworów drzwiowych. Ponadto pomiędzy ścianą działową a stropem powinna znajdować się zaprawa wypełniająca szczelinę dylatacyjną – można to sprawdzić, skuwając tynk między ścianą a sufitem.
Dlaczego należy badać beton przed wierceniem?
Sprawdzenie i analiza materiału, w którym chcemy wykonać otwór, jest niezbędne z kilku powodów. Przede wszystkim jest to konieczne dla bezpieczeństwa operatora i innych osób znajdujących się w budynku. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość uszkodzenia przewodów elektrycznych oraz instalacji gazowej, a także ryzyko naruszenia konstrukcji w przypadku wykonywania dużych otworów w elementach nośnych. Ponadto ustalenie rodzaju i grubości betonu pozwala na dobranie odpowiednich narzędzi i wierteł. Po zbadaniu stanu betonu, dowiemy się również, czy prace przebiegną bez komplikacji, czy wręcz przeciwnie – pojawią się problemy (np. kruszenie, pęknięcia) wymagające dodatkowych prac.
